Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026

ΓΙΑΤΙ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΕΓΙΝΕ ΡΩΜΙΟΣ ;

 Γιατί μας άλλαξαν το όνομα; Γιατί λεγόμαστε Greeks και όχι Έλληνες; 

Είναι ένα μεγάλο θέμα. Σύντομα θα πω πως από την επικράτηση της ορθοδοξίας τον 4ο μ.Χ. αιώνα η λέξη Έλληνας ήταν απαγορευμένη και σου έπαιρναν το κεφάλι αν δεν δεχόσουν τον χριστιανισμό, έτσι ο Έλληνας ΠΟΥ ΓΛΥΤΩΣΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΟΥ ΛΕΓΟΤΑΝ ΡΩΜΙΟΣ. Αυτό κράτησε σε όλη την περίοδο του Βυζαντίου και της Τουρκοκρατίας μέχρι την επανάσταση του 1821 όπου οι Έλληνες επαναστάτησαν ενάντια στους Οθωμανούς Τούρκους και συνεργάτες της ορθοδοξίας. Τότε η ορθοδοξία αφόρισε την επανάσταση και τους επαναστάτες και οι Έλληνες επαναστάτες αποχώρησαν από τον χριστιανισμό της ορθοδοξίας, αφαίρεσαν την Παλαιά Διαθήκη στην οποία στηρίζεται και πολέμησαν τους Οθωμανούς για του Σωτήρα Χριστού την πίστη. Αυτόν τον ελληνοχριστιανισμό των επαναστατών στήριξε ο Καποδίστριας και ο βασιλιάς Όθωνας... Η Ορθοδοξία σε αντίποινα κατάφερε να ανατρέψει τους επαναστάτες και σε συνεργασία με τους Αγγλογάλλους να επικρατήσει με τον Γεώργιο Α' και μέσα στο ελληνικό Σύνταγμα. Από τότε έχουμε αυτό το καρκίνωμα στον κόρφο μας και ξαναγίναμε Ρωμιοί!!

ΤΙ ΜΑΣ ΛΕΕΙ Η ΤΕΝΟΗ ;
Στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, η λέξη «Έλληνας» έπαψε να δηλώνει την εθνική καταγωγή και ταυτίστηκε με τον ειδωλολάτρη (τον ακόλουθο της αρχαίας ελληνικής θρησκείας). Έτσι, οι χριστιανοί ελληνόφωνοι απέφυγαν τον όρο «Έλληνας» για να μην θεωρηθούν παγanιστές.
Το διάταγμα της Θεσσαλονίκης (380 μ.Χ.): Ο Θεοδόσιος Α΄ ανακήρυξε τον Χριστιανισμό (συγκεκριμένα το δόγμα της Νίκαιας) ως τη μοναδική επίσημη θρησκεία της Αυτοκρατορίας. Όσοι δεν ακολουθούσαν αυτό το δόγμα χαρακτηρίζονταν επίσημα ως «παράφρονες» και «παράλογοι» αιρετικοί ή εθνικοί.
Η ποινικοποίηση του Ελληνισμού (Θεοδοσιανοί Κώδικες): Με μια σειρά αυστηρών διαταγμάτων (381–392 μ.Χ.), ο Θεοδόσιος ποινικοποίησε πλήρως την αρχαία λατρεία. Η προσφορά θυμιάματος, οι θυσίες, ακόμη και η απλή επίσκεψη σε αρχαίους ναούς τιμωρούνταν με δήμευση περιουσίας, βασανιστήρια και θανατική ποινή.
Η ταύτιση «Έλληνας = Εχθρός του Κράτους»: Την εποχή εκείνη, ο όρος «Έλληνας» σήμαινε αποκλειστικά τον οπαδό της αρχαίας θρησκείας (τον ειδωλολάτρη). Αν κάποιος δήλωνε «Έλληνας», δήλωνε αυτόματα ότι είναι παράνομος, εχθρός του Αυτοκράτορα και της δημόσιας τάξης. Αντίθετα, η επιβίωση απαιτούσε τη δήλωση πίστης στην Αυτοκρατορία (Ρωμαίος) και στο ορθόδοξο δόγμα.
Καταστροφές και Βία: Ήταν η περίοδος που έκλεισαν βίαια ή γκρεμίστηκαν σπουδαία μνημεία (όπως το Σεραπείο της Αλεξάνδρειας), απαγορεύτηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες (393 μ.Χ.) και το Μαντείο των Δελφών, ενώ φανατικές ομάδες (όπως οι μοναχοί της υπαίθρου) εξαπέλυσαν διωγμούς κατά των εναπομεινάντων «Ελλήνων».
Η κρατική βία του 4ου αιώνα ήταν ο καταλύτης: ανάγκασε τους πληθυσμούς να αποβάλουν το όνομα «Έλληνας» για να σώσουν τη ζωή τους, υιοθετώντας το «Ρωμαίος» (Ρωμιός) / Χριστιανός ως τη μοναδική νόμιμη και ασφαλή ταυτότητα.

Η Τουρκοκρατία: Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το όνομα «Ρωμιός» διατηρήθηκε για να δηλώσει τον ορθόδοξο χριστιανό υπήκοο του Σουλτάνου (εντός του «Ριμ μιλέτι» ή Millet-i Rûm), κρατώντας ζωντανή τη λαϊκή και θρησκευτική ταυτότητα μέχρι την Επανάσταση του 1821.

Πώς η ταυτότητα αυτή μετατράπηκε ξανά σε «Έλληνας» κατά τη διάρκεια του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της ίδρυσης του ελληνικού κράτους;

Οι λόγιοι του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, επηρεασμένοι από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και τον Κλασικισμό, συνέδεσαν τη μοίρα των υπόδουλων χριστιανών με το κλέος της Αρχαίας Ελλάδας.
Η ανακάλυψη της συνέχειας: Προσωπικότητες όπως ο Αδαμάντιος Κοραής και ο Ρήγας Φεραίος τόνισαν ότι οι Ρωμιοί δεν είναι απλώς ορθόδοξοι υπήκοοι του Σουλτάνου, αλλά οι απευθείας απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και δημοκρατών.
Το γλωσσικό και εκπαιδευτικό κίνημα: Ιδρύθηκαν σχολεία, μεταφράστηκαν κλασικά κείμενα και δόθηκε έμφαση στην εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Η ονοματοδοσία των παιδιών άρχισε να αλλάζει: αντί για αποκλειστικά χριστιανικά ονόματα (Ιωάννης, Μαρία), άρχισαν να ξαναγεννιούνται ονόματα όπως Περικλής, Θεμιστοκλής και Αθηνά.

Η Πολιτική Σημασία: Έλληνας = Ελεύθερος Πολίτης

Ο όρος «Ρωμιός» ή «Ρωμαίος» παρέπεμπε στην υποταγή — είτε στον βυζαντινό αυτοκράτορα είτε, μεταγενέστερα, στον Οθωμανό Σουλτάνο (ως μέλος του Rum Millet).
• Ο Κοραής πρότεινε αρχικά τον όρο «Γραικός» ως πιο αναγνωρίσιμο στους Ευρωπαίους (Graeci), αλλά τελικά επικράτησε το «Έλληνας».
• Το όνομα «Έλληνας» απέκτησε επαναστατικό και απελευθερωτικό περιεχόμενο. Σήμαινε τον άνθρωπο που αποτινάσσει τον δεσποτισμό (οθωμανικό) και διεκδικεί τη δημιουργία ενός σύγχρονου, ευρωπαϊκού και ευνομουμένου κράτους.
Τα Πρώτα Συντάγματα: Στο πρώτο επαναστατικό Σύνταγμα της Επιδαύρου (1822), ορίστηκε ρητά ποιος θεωρείται πολίτης του νέου κράτους: «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες».
Εδώ βλέπουμε τη σύζευξη: η θρησκεία (το κύριο χαρακτηριστικό του Ρωμιού) διατηρείται ως κριτήριο, αλλά το εθνικό όνομα είναι πλέον Έλληνας.
Η αλλαγή αυτή συνάντησε αντιδράσεις, κυρίως από συντηρητικούς κύκλους και μέρος της Εκκλησίας, που φοβούνταν ότι η στροφή προς τον «Ελληνισμό» σήμαινε επιστροφή στην ειδωλολατρία ή επίδραση των άθεων ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης.
Τενόη

Δεν υπάρχουν σχόλια: