Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΑΜΒΕΡΣΗΣ – ΟΙΚΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

  

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΠΙΤΙ ΠΟΥ ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΤΟ 1970 ΣΤΗΝ ΟΔΟ APELMANSSTRAT 19 ΣΤΗΝ ΑΜΒΕΡΣΑ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1985 ΠΟΥ ΜΕΤΑΚΟΜΙΣΕ ΣΤΗΝ ΟΔΟ VLASMARKT 28

Εκείνα τα χρόνια ζούσα στο Βέλγιο και πήγαινα τακτικά στην εκκλησία και άκουγα τις αντιδράσεις για τη χούντα από τον περίβολο της εκκλησίας ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΑΜΒΕΡΣΗΣ – ΟΙΚΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ.

 Τό Ελληνικό Σπίτι στην Αμβέρσα Ιδρύθηκε το 1971 από εύπορους Έλληνες της Αμβέρσας, μέλη της ελληνικής κοινότητας, και τελούσε υπό την αιγίδα του τότε Προξένου της Αμβέρσας, Ελευθερίου Ηλιόπουλου, και του Έλληνα Λιμενάρχη, Γ. Κλιώση. Στεγάστηκε με ενοίκιο σε ένα πολυτελές τριώροφο οίκημα στην οδό Appelmansstraat 19, το οποίο είχε κατασκευαστεί αρχικά από μια πλούσια αρμένικη οικογένεια διαμαντοκοφτών της Αμβέρσας.

Το σπίτι το επίπλωσαν με καρέκλες και τραπέζια που φέρανε από τη Σκύρο, καθώς και με φλοκάτες και κάδρα με ελληνικά τοπία που χάρισε ο Βέλγος ζωγράφος και φιλέλληνας Dujardin .Σε όλους τους χώρους υπήρχαν στους τοίχους μεγάλες αφίσες με ελληνικά τοπία που μας έστελνε το Γραφείο Τουρισμού Βρυξελλών καθώς και πολλά φυλλάδια διαφημιστικά από διάφορα τουριστικά μέρη της Ελλάδας όπου πήγαιναν  τότε πολλοί Βέλγοι. Ο κάτω χώρος διέθετε μια μεγάλη αίθουσα, η οποία διαμορφώθηκε σε αίθουσα δεξιώσεων. Μετά την είσοδο μεσολαβούσε ένας ενδιάμεσος χώρος και στο βάθος βρισκόταν ένα γραφείο συνεδριάσεων. Το Σπίτι είχε το δικό του ξεχωριστό συμβούλιο και η Κοινότητα το δικό της. Στον επάνω όροφο υπήρχε ένας μεγάλος χώρος όπου φτιάξαμε το Μπαρ-Κυλικείο, και στο βάθος μια αίθουσα βιβλιοθήκης και τηλεοράσεως. Στον τρίτο όροφο λειτουργούσε το ελληνικό σχολείο (το οποίο τότε ήταν μόνο Δημοτικό) καθώς και τα δωμάτια του προσωπικού. Στο Μπαρ-Κυλικείο ερχόντουσαν οι ναυτικοί και πίνανε τον καφέ τους, αγοράζανε ελληνικές εφημερίδες που κατέφθαναν από τις Βρυξέλλες αυθημερόν, κάνανε τα τηλεφωνήματά τους —καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν κινητά—, αλλάζανε τα ξένα νομίσματα με βέλγικα φράγκα και παίρνανε πληροφορίες για το πού να περάσουν τη βραδιά τους. 

Εκείνη την εποχή, η Ελλάδα διέθετε 5.000 πλοία με ελληνική σημαία και 250.000 ναυτικούς! Στην Αμβέρσα είχαμε καθημερινά 3 με 5 ελληνικά πλοία. Αυτά τα πλοία συνεισέφεραν 50 δολάρια για το Σπίτι του Ναυτικού, ποσό το οποίο εισέπραττε το Προξενείο από τους ναυτιλιακούς πράκτορες. 

Foyer Hellenique d'Anvers - Home du Marin Grec a.s.b.l. / Grieks Centrum van Antwerpen v.z.w. - Grieks Zeemanshuis. 

Αυτή ήταν η επίσημη ονομασία σύμφωνα με την άδεια λειτουργίας του, καθώς βάσει του βελγικού νόμου λειτουργούσε ως Μη Κερδοσκοπική Λέσχη. Ως εκ τούτου, διέθετε το κυλικείο με όλα τα οινοπνευματώδη ποτά, καφέδες, μπίρες και αναψυκτικά σε τιμές κόστους. Προσφέραμε μόνο ένα μικρό μεζεδάκι για το ούζο ή το κρασί, καθώς η διάθεση κανονικού φαγητού απαγορευόταν από τον νόμο περί λεσχών. Υπήρχε ακόμη μέριμνα για την εξυπηρέτηση της αλληλογραφίας των ναυτικών, με γραμματόσημα, ταχυδρομικό κουτί κ.λπ. Η κάτω αίθουσα, εκτός από τις δεξιώσεις που διοργάνωνε ο Πρόξενος και η Κοινότητα, τις υπόλοιπες ημέρες λειτουργούσε ως κινηματογράφος με ελληνικά έργα. Επίσης, εκεί στεγαζόταν και το Λύκειο Ελληνίδων. Στην είσοδο υποδοχής υπήρχε ένα γραφείο με το βιβλίο εντυπώσεων, όπου οι επισκέπτες που δεν ήταν μέλη της λέσχης έγραφαν το όνομά τους και τα σχόλιά τους καί την υπογραφή τους όπως επέβαλλε ο βελγικός νόμος. Στο Σπίτι αυτό γίνονταν συχνά εκδηλώσεις από την Κοινότητα, το Ελληνικό Σχολείο, καθώς και διάφορες εθνικές γιορτές. Ήταν όλοι εξαιρετικά ευχαριστημένοι, γιατί η ελληνική κοινότητα στεγάστηκε επιτέλους κάπου, ενώ πριν αναγκαζόταν να συνεδριάζει στα καφενεία. Οι δε ναυτικοί έβρισκαν εκεί μια αληθινή οικογενειακή θαλπωρή μετά τα μακρινά τους ταξίδια και μια ζεστή επικοινωνία με τους Έλληνες της ξενιτιάς.

 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΚΜΗ. 

Πριν δημιουργηθεί το Ελληνικό Σπίτι,ο Παπάς της ελληνικής εκκλησίας στην Αμβέρσα, Πατέρας Γεώργιος προσπαθούσε να κάνει μάθημα στα παιδιά σε μια αίθουσα που υπήρχε πάνω από την εκκλησία, έχοντας μόλις πέντε με έξι μαθητές. Όταν λειτούργησε το Ελληνικό Σπίτι και αποκτήσαμε την κανονική αίθουσα, μαζεύτηκαν τουλάχιστον 40 παιδιά για το Δημοτικό. Τότε, όλοι οι αντίθετοι με τη χούντα λύσιαξαν να κατηγορούν τον παπά ότι έγινε χουντικός επειδή δίδασκε μέσα στο Σπίτι της χούντας. Τόσο ελεεινούς ανθρώπους δεν είχα γνωρίσει! Θυμάμαι επίσης τον Κίτσο τον εφημεριδοπώλη, που επειδή ήταν κομμουνιστής και εναντίον της χούντας, αρνιόταν πεισματικά να μας φέρει τις εφημερίδες επάνω στο Σπίτι και τις πουλούσε έξω στην εξώπορτα. Όταν αργότερα όμως τον σταμάτησαν από τις εφημερίδες, ανέλαβε κάποιος άλλος ο οποιος ερχοταν μεσα στο Σπίτι και τις αράδιαζε στον διάδρομο και οι ναυτικοί τις έβλεπαν και τις αγόραζαν, πουλώντας έτσι τις διπλάσιες. Παρόλα αυτά, όταν ο Κίτσος έμεινε χωρίς δουλειά, ο Διευθυντής του Σπιτιού, ο Γεώργιος Δρακούλης (πρώην επίτιμος πρόξενος στη Λιέγη), έβαλε την ανθρωπιά πάνω από την πολιτική και τον πήρε στο κυλικείο ως βοηθό. Ούτε ο Πρόξενος Ηλιόπουλος ούτε ο νέος Λιμενάρχης Σωτηρόπουλος είπαν τίποτα, καθώς ήταν και μια έξυπνη διπλωματική κίνηση για να βλέπουν οι ναυτικοί τον Κίτσο και να μην αμφιβάλλουν ότι το Σπίτι ήταν ελεύθερο για όλους. Το εκπληκτικό είναι ότι ο Κίτσος έγινε φανατικά υπέρ του Σπιτιού και το διαφήμιζε στους ναυτικούς, ειδικά για το θέμα του συναλλάγματος. Τα ιδιωτικά ανταλλακτήρια στον Σταθμό εκμεταλλεύονταν τους ναυτικούς όταν οι τράπεζες ήταν κλειστές, ενώ στο Ελληνικό Σπίτι δίναμε καλύτερη τιμή γιατί γνώριζαν ενα γραφείο ενός Εβραίου δίπλα στα Διαμαντάδικα που άλλαζε τα ξενα νομισματα σε μεγαλύτερη τιμη. Ο Κίτσος τα έλεγε αυτά και οι ναυτικοί έρχονταν σωρηδόν για να αλλαξουν τα λεφτα τους με βελγικά φραγκα και μετά έφευγαν για διασκέδαση στα μπουζούκια...

Ο Πρόξενος Ηλιόπουλος είχε προβλέψει τα πάντα οικονομικά. Δημιούργησε ξεχωριστό συμβούλιο για το Σπίτι, με εύπορους μόνιμους κατοίκους, ώστε η διαχείριση των 50 δολαρίων που έδινε κάθε πλοίο να είναι σε καλά χέρια, μακριά από πολιτικές έριδες της Κοινότητας. Στο συμβούλιο αποκαλούνταν με το επώνυμο, ακολουθώντας τα βελγικά πρότυπα: Πρόεδρος ο κρασέμπορος Ζαροκώστας, σύμβουλος ο Πέπας καί ο Γκέλης (αρχιμηχανικοί στα ναυπηγεία Beliard), ο Φραντζεσκάκης (έμπορος ηλεκτρικών ειδών πλοίων), ο Τσάνος (ιδιοκτήτης του μπουζουξίδικου του Κουμιώτη) και ο Μελισσάκης (συνταξιούχος καπετάνιος). Το Σπίτι αποκτούσε μεγάλο κύρος στους Βέλγους λόγω των πλούσιων δεξιώσεων με ψητά, κεφτεδάκια, ντολμαδάκια ( τα οποία αναλάμβανε το ελληνικό εστιατόριο «Οι Δύο Αθηναίοι», που βρισκόταν ακριβώς στην απέναντι μεριά του δρόμου από το Ελληνικό Σπίτι ) και άφθονο κρασί. Στις εθνικές γιορτές η διακόσμηση αφορούσε μόνο το 1821· και το ΟΧΙ, ποτέ δεν βάλαμε τη φωτογραφία του Παπαδόπουλου, κάτι που καθησύχαζε τους αντιθετικούς. 

Μετά το 1980, η κρίση στην εμπορική ναυτιλία άλλαξε τα πάντα [theseis.com]. Τα ελληνικά βαπόρια μειώθηκαν και τα έσοδα έπεσαν. «Όπου αρχίζει η φτώχεια, αρχίζει και η γκρίνια». Πρόεδρος του Σπιτιού ανέλαβε ο Ιωάννης Λιόκουρας (ο γιος του οποίου, Εμμανουήλ, έγινε αργότερα Πρόεδρος της Κοινότητας) και Πρόεδρος της Κοινότητας ο Πέπας. Οι δύο αυτοί άνδρες, αν και δούλευαν μαζί στα ναυπηγεία Beliard, έγιναν μεγάλοι αντίπαλοι χωρίς πατριωτισμό. Ο Λιόκουρας ήθελε τη λέσχη πριβέ και ο Πέπας έβαλε ανθρώπους και έκλεψαν την ελληνική σημαία επειδή ο σύλλογος ήταν ελληνοβελγικός. Κανείς δεν την αντικατέστησε για μήνες, μέχρι που έφερα εγώ μια μεγάλη σημαία από την Ελλάδα, πράγμα που δεν τους συγκίνησε. Βλέποντας αυτή την κατάντια, κατάλαβα ότι ο αρχικός σκοπός είχε σβήσει και το 1985 έφυγα οριστικά. Τη θέση μου ως υπάλληλος και διαχειριστής του Κυλικείου την ανέθεσαν στον Κίτσο!

Μέσα στην πλήρη αδιαφορία, ο Δήμος Αμβέρσας προσέφερε το διατηρητέο κτήριο στη Vlasmarkt 28 για να στεγαστεί η ελληνική κοινότητα και να μη μένει με ενοίκιο, που ήταν πολλά τα λεφτά στην Apelmansstraat... Το δέχτηκαν μόνο για να μη χάσουν την έδρα τους, συγχώνευσαν τα δύο συμβούλια Σπιτιού και Κοινότητας και ξόδεψαν όλα τα αποθεματικά για την ανακαίνιση. Όμως, το νέο Σπίτι απέτυχε· τα πλοία μειώθηκαν, οι λίγοι ναυτικοί δεν το έβρισκαν εκεί που μετακόμισε, διότι δεν γινόταν καμία ενημέρωση και καθως αρχισε να υπολειτουργεί έδωσαν το κυλικείο με ενοίκιο σε ιδιώτη που δούλευε περισσοτερο με Βέλγους. Έτσι ο αρχικός σκοπός του Οίκου του Έλληνος Ναυτικού έμεινε μόνο στην ταμπέλα της εξώπορτας της οδού Vlasmarkt 28

Νικόλαος Παζαίτης