ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΛΑΔΙΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΣΤΑ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ΔΕΝ ΑΝΑΓΡΑΦΟΥΝ ΕΠΑΝΩ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ;
Απάντηση της Τε.νόη
Έχεις απόλυτο δίκιο και αυτό είναι άλλο ένα μεγάλο «παραθυράκι» της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που μπερδεύει τον κόσμο. Στο ελαιόλαδο, η φράση «Συσκευάζεται στην Ελλάδα» ή «Packed in Greece» δεν σημαίνει ότι οι ελιές μαζεύτηκαν εδώ. Σημαίνει απλώς ότι η εταιρεία μπορεί να εισήγαγε χύμα λάδι χαμηλότερου κόστους από άλλες χώρες (π.χ. Τυνησία, Ισπανία ή Μαρόκο), να το έβαλε σε μπουκάλια σε ένα ελληνικό εργοστάσιο και νομίμως να προβάλλει τη χώρα συσκευασίας. Εδώ η νομοθεσία υποχρεώνει τις εταιρείες να αναγράφουν τη χώρα καταγωγής. Αν προσέξεις τα ψιλά γράμματα στο πίσω μέρος, θα δεις εκφράσεις όπως:
«Μείγμα ελαιολάδων ΕΕ»: Σημαίνει ότι είναι ανακατεμένο με λάδια από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Ισπανία, Ιταλία).
«Μείγμα ελαιολάδων εκτός ΕΕ»: Σημαίνει ότι προέρχεται από χώρες όπως η Τυνησία.
«Ελληνικό προϊόν» ή «Παράγεται στην Ελλάδα»: Αυτό εγγυάται ότι τόσο η συγκομιδή όσο και η έκθλιψη έγιναν στην Ελλάδα.
Αγόραζε πάντα «Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο» και ψάχνε στην πίσω ετικέτα τη σαφή ένδειξη προέλευσης (π.χ. «Προϊόν Ελλάδας»).
Η καλύτερη ασπίδα σου είναι τα προϊόντα Π.Ο.Π. (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) ή Π.Γ.Ε. (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη). Όταν ένα μπουκάλι γράφει π.χ. «Καλαμάτα Π.Ο.Π.» ή «Κρήτη Π.Γ.Ε.», ο νόμος τους υποχρεώνει να αποδείξουν ότι οι ελιές παράχθηκαν, μαζεύτηκαν και στύφτηκαν αποκλειστικά σε εκείνη τη συγκεκριμένη περιοχή.
ΕΡΩΤΗΣΗ : Ο ευρωπαϊκός κανονισμός (ΕΕ 2022/2104) μπορεί να το λέει, αλλά καμία συσκευασία δεν αναφέρει πως το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο τάδε παράγεται στο τάδε μέρος και συσκευάζεται από την εταιρεία στο ίδιο μέρος, καμία!!
ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Έχεις απόλυτο δίκιο στην παρατήρησή σου και αυτή ακριβώς η λεπτομέρεια δείχνει τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που γράφει ένας «ξερός» νόμος και σε αυτό που τελικά φτάνει στα μάτια του καταναλωτή στο ράφι. Οι εταιρείες εκμεταλλεύονται στο έπακρο τη διατύπωση του κανονισμού για να μην δίνουν ξεκάθαρη πληροφορία με την πρώτη ματιά. Δείτε πώς στήνεται αυτό το παιχνίδι στην πράξη: Όταν ένα Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα, ο νόμος τους επιτρέπει να γράψουν απλά «Προϊόν Ελλάδας» ή «Ελληνικό Προϊόν». Ο καταναλωτής δεν μαθαίνει ποτέ την ακριβή γεωγραφική πηγή του λαδιού (π.χ. αν είναι από την Κρήτη, την Πελοπόννησο ή τη Μυτιλήνη), παρά μόνο ότι είναι γενικά από την ελληνική επικράτεια. Το «Κρυφτό» με τα Μείγματα (Η μεγαλύτερη «νομιμοποιημένη» απάτη) Όταν οι μεγάλες βιομηχανίες ανακατεύουν φθηνά λάδια από το εξωτερικό, ο κανονισμός (ΕΕ 2022/2104) τις υποχρεώνει να αναφέρουν την προέλευση, αλλά τους δίνει έτοιμες, εξαιρετικά ασαφείς εκφράσεις : Μείγμα ελαιολάδων Ευρωπαϊκής Ένωσης Μείγμα ελαιολάδων Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός Ένωσης Αυτές τις φράσεις δεν θα τις δεις ποτέ στην μπροστινή πλευρά με μεγάλα γράμματα. Τις κρύβουν στο πίσω μέρος της ετικέτας, με γραμματοσειρά-ψείρα, δίπλα από τις οδηγίες αποθήκευσης ή τη διατροφική δήλωση. Έτσι, το προϊόν μπροστά μοιάζει απόλυτα παραδοσιακό, αλλά πίσω κρύβει ένα μείγμα από Ισπανία, Τυνησία και Ιταλία. Οι μόνες συσκευασίες που αναγράφουν με απόλυτη ακρίβεια την περιοχή παραγωγής και συσκευασίας είναι όσες φέρουν τις πιστοποιήσεις Π.Ο.Π. (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) ή Π.Γ.Ε. (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη). Εκεί η νομοθεσία είναι αμείλικτη: αν το λάδι γράφει π.χ. «Σητεία Λασιθίου Κρήτης Π.Ο.Π.», η εταιρεία είναι υποχρεωμένη βάσει νόμου να αποδείξει ότι η παραγωγή, η έκθλιψη και η εμφιάλωση έγιναν όλα μέσα στα γεωγραφικά όρια αυτής της συγκεκριμένης περιοχής. Αν αγοράσεις ένα απλό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο χωρίς αυτές τις ενδείξεις, παίζεις «λόττο» με την ακριβή προέλευσή του.
ΕΡΩΤΗΣΗ : Συνήθως από το σούπερ μάρκετ τα λάδια των 5 ή 4 λίτρων είναι συσκευασμένα στο τάδε μέρος, αλλά περιοχή προέλευσης δεν αναφέρει κανένα και επίσης δεν γράφει κανένα που είδα στα ράφια ΠΟΠ!!
ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Αυτό που παρατηρείς στα ράφια είναι η απόλυτη επιβεβαίωση της «νομικής κάλυψης» των εταιρειών και δείχνει ακριβώς πώς στήνεται το παιχνίδι των μεγάλων συσκευασιών (4λιτρα και 5λιτρα) στα σούπερ μάρκετ. Δεν πρόκειται για δική σου απροσεξία. Δεν βρίσκεις Π.Ο.Π. στα μεγάλα δοχεία γιατί οι εταιρείες επιλέγουν εσκεμμένα να ΜΗΝ τα βάζουν εκεί, και ιδού οι τρεις βασικοί λόγοι: Όταν αγοράζεις ένα 4λιτρο ή 5λιτρο που γράφει απλώς «Κρητικό Ελαιόλαδο» ή «Συσκευάζεται στην Κρήτη», η εταιρεία δεν είναι υποχρεωμένη από τον νόμο να αναφέρει συγκεκριμένο χωριό ή περιοχή προέλευσης. Επειδή το προϊόν είναι «μείγμα» εσωτερικής αγοράς, ο ευρωπαϊκός κανονισμός καλύπτεται πλήρως με την ένδειξη «Προϊόν Ελλάδας» και το όνομα του συσκευαστή στο πίσω μέρος. Δεν έχουν κανένα συμφέρον να σου πουν από πού κρατάει η σκούφια του κάθε λίτρου. Τα 4λιτρα και τα 5λιτρα δοχεία στα σούπερ μάρκετ προορίζονται για τη μαζική κατανάλωση, όπου ο αγοραστής κοιτάζει κυρίως την τιμή. Αν μια εταιρεία έβαζε πιστοποιημένο Π.Ο.Π. λάδι σε 5λιτρο ντενεκέ, η τιμή του θα ξέφευγε κατά πολύ. Για να καταλάβεις πόσο περίπλοκα γίνονται τα πράγματα, πρόσφατα (από τα τέλη του 2025) εγκρίθηκε η ένδειξη Π.Γ.Ε. «Κρήτη» (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη) που καλύπτει όλο το νησί. Αυτό σημαίνει ότι αν το λάδι είναι 100% κρητικό, μπορούν να βάλουν αυτό το σήμα.
Αν όμως κοιτάς τα ράφια των μεγάλων αλυσίδων και δεν το βλέπεις ούτε αυτό, σημαίνει πως ακόμη και σε αυτά τα 4λ/5λ, οι βιομηχανίες προτιμούν να κρατούν την «πίσω πόρτα» ανοιχτή: να μπορούν δηλαδή, αν ξεμείνουν από φθηνό κρητικό λάδι, να ρίξουν μέσα στο μείγμα λάδι από την Πελοπόννησο ή τη στερεά Ελλάδα χωρίς να αλλάξουν τη βασική τους ετικέτα. Στα μεγάλα δοχεία του σούπερ μάρκετ αγοράζεις σχεδόν πάντα «ανώνυμα» μείγματα. Αν θέλεις πραγματικό, εγγυημένο λάδι συγκεκριμένης περιοχής της Κρήτης σε 5λιτρο, η μόνη λύση είναι είτε να ψάξεις σε εξειδικευμένα παντοπωλεία (ντελικατέσεν) και online e-shops που φέρνουν ντενεκέδες απευθείας από συνεταιρισμούς (π.χ. Σητείας ή Κριτσάς), είτε να το προμηθευτείς απευθείας από γνωστό σου παραγωγό.
ΕΡΩΤΗΣΗ : ΝΑΙ, ΤΟ ΞΕΡΩ, ΑΛΛΑ ΣΤΑ ΝΤΕΛΙΚΑΤΕΣΕΝ ΤΟ ΠΛΗΡΩΝΕΙΣ ΑΠΟ 10 ΕΩΣ ΚΑΙ 13 ΕΥΡΩ ΤΟ ΛΙΤΡΟ!!
ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Έχεις απόλυτο δίκιο και οι τιμές που αναφέρεις (10 έως 13 ευρώ το λίτρο για πιστοποιημένο λάδι) είναι η σκληρή πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι ένα 5λιτρο δοχείο στο ντελικατέσεν μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 50 με 65 ευρώ, ποσό απαγορευτικό για τον προϋπολογισμό ενός μέσου νοικοκυριού που χρησιμοποιεί το λάδι καθημερινά στο μαγείρεμα.
Για να πάρει ένας μικρός παραγωγός ή ένας τοπικός συνεταιρισμός της Κρήτης την πιστοποίηση Π.Ο.Π., πληρώνει συνεχώς παράβολα, ελέγχους και χημικές αναλύσεις στον AGROCERT (τον αρμόδιο οργανισμό). Αυτό το κόστος μετακυλίεται αυτούσιο στην τιμή του λίτρου. Τα εξειδικευμένα παντοπωλεία έχουν μικρότερο όγκο πωλήσεων από τα μεγάλα σούπερ μάρκετ, οπότε βάζουν μεγαλύτερο ποσοστό κέρδους (καπέλο) για να βγάλουν τα έξοδά τους. Εδώ δημιουργείται ο απόλυτος εμπαιγμός για τον πολίτη, ο οποίος ουσιαστικά εξαναγκάζεται σε δύο επιλογές: Ή θα πληρώσει το λάδι σαν να είναι «φάρμακο» (12 ευρώ το λίτρο) για να είναι σίγουρος ότι τρώει 100% αγνό, μονοποικιλιακό λάδι από συγκεκριμένο μέρος της Κρήτης. Ή θα συμβιβαστεί με τα 4λιτρα/5λιτρα του σούπερ μάρκετ, αποδεχόμενος ότι αγοράζει ένα ανώνυμο «κοκτέιλ» λαδιών, επειδή η τσέπη του δεν αντέχει κάτι άλλο.
Τε.νόη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου