
ΤΟ ΤΑΜΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ( 1829 )
Είναι αλήθεια ότι ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος επιχείρησε να υλοποιήσει την ανέγερση του Ναού του Σωτήρος Χριστού (γνωστού ιστορικά ως «Τάμα του Έθνους»). Ο κύριος στόχος του καθεστώτος ήταν να συνδέσει ιδεολογικά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 με την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Με τον τρόπο αυτό, η δικτατορία προσπαθούσε να νομιμοποιηθεί στη συνείδηση των πολιτών, προβάλλοντας το δόγμα «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών».
Η προέλευση του Τάματος (1829): Ήταν μια πραγματική υπόσχεση των αγωνιστών του 1821. Με ψήφισμα της Δ' Εθνοσυνέλευσης στο Άργος (1829), το οποίο αργότερα υπέγραψε ο Ιωάννης Καποδίστριας και εξέδωσε ως διάταγμα ο Βασιλιάς Όθωνας (1834), είχε αποφασιστεί να χτιστεί ένας μεγαλοπρεπής ναός αφιερωμένος στον Σωτήρα Χριστό, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την απελευθέρωση της χώρας. Λόγω οικονομικών δυσκολιών του νεοσύστατου κράτους, το έργο δεν υλοποιήθηκε ποτέ τότε.
Η εξαγγελία της Χούντας (1968): Στις 14 Δεκεμβρίου 1968, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος εξήγγειλε με μεγάλες τυμπανοκρουσίες την εκπλήρωση αυτού του ιστορικού τάματος. Σκοπός ήταν να χτιστεί ένας υπερθεαματικός ναός στα Τουρκοβούνια της Αθήνας, ο οποίος θα αποτελούσε «το τρίτο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα των Αθηνών μετά τον Παρθενώνα και τον Λυκαβηττό»
Αν και συστάθηκε Ανώτατη Κρατική Επιτροπή με πρόεδρο τον ίδιο τον Παπαδόπουλο και συγκεντρώθηκε το τεράστιο για την εποχή ποσό των 453,3 εκατομμυρίων δραχμών μέσω υποχρεωτικών εισφορών, δανείων και κρατικών επιχορηγήσεων, ο ναός δεν χτίστηκε ποτέ.
ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ Σ`ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ
Αμέσως μετά το πραξικόπημα του 1967, η χούντα εξανάγκασε σε παραίτηση τον νόμιμο Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β' και επέβαλε μέσω μιας παράνομης («αριστίνδην») Συνόδου τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Α' (Κοτσώνη). Ο Ιερώνυμος, όντας ευνοούμενος του καθεστώτος, υιοθέτησε πλήρως το ιδεολογικό αφήγημα της χούντας περί «Ελλάδος Ελλήνων Χριστιανών»
Ανώτατοι κληρικοί στελέχωσαν τις επιτροπές που δημιουργήθηκαν για την ανέγερση του Ναού του Σωτήρος, προσφέροντας θρησκευτικό κύρος στις κυβερνητικές αποφάσεις. Η ηγεσία της Εκκλησίας πρωτοστάτησε στη συλλογή χρημάτων. Οι ιερείς σε όλη τη χώρα καλούσαν τους πιστούς από τον άμβωνα να συνεισφέρουν στο «Ειδικό Ταμείο», ενώ δίσκοι υπέρ του Τάματος έβγαιναν τακτικά στις ενορίες. Η ανέγερση του ναού παρουσιάστηκε από την Εκκλησία του Σωτήρα Χριστου ως «ιερό καθήκον» και ως εκπλήρωση της επιθυμίας των ηρώων του 1821...
Η πραγματικότητα του 1821: Ο Αφορισμός της Επανάστασης
Είναι ιστορικό γεγονός ότι τον Μάρτιο του 1821, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος Ε' και η Σύνοδος του Πατριαρχείου εξέδωσαν αφορισμό κατά του Αλέξανδρου Υψηλάντη, του Μιχαήλ Σούτσου και της Ελληνικής Επανάστασης.
Η στάση των Επαναστατών: Παρά τον αφορισμό, οι αγωνιστές του '21 (πολλοί από τους οποίους ήταν βαθιά θρησκευόμενοι, καθώς και κατώτεροι κληρικοί που συμμετείχαν ενεργά) προχώρησαν στην Επανάσταση, διαχωρίζοντας την πίστη τους στον Χριστό από την πολιτική απόφαση της ηγεσίας του Φαναρίου.
Η σκοπιμότητα: Προβάλλοντας το «Τάμα του Έθνους», η χούντα ήθελε να πει στον ελληνικό λαό: «Οι ήρωες του 1821 ήθελαν να χτίσουν αυτόν τον ναό, οι προηγούμενες δημοκρατικές κυβερνήσεις τους ξέχασαν, και εμείς, η "Επανάσταση της 21ης Απριλίου", ήρθαμε να εκπληρώσουμε το χρέος της φυλής».
Η Ορθόδοξη Εκκλησία ως θεσμός ιστορικά είχε κρατήσει αποστάσεις ή και εχθρική στάση απέναντι σε επαναστατικά κινήματα που διατάρασσαν την καθεστηκυία τάξη (όπως το 1821), το 1968 ευλόγησε ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε τη νόμιμη κυβέρνηση, βαφτίζοντάς το «σωτήριο» και «χριστιανικό». Αυτο σημαινει πως ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος Α' ακολουθούσε διαφορετικό δρόμο με την εκκλησια του Σωτηρα Χριστου απο αυτόν της Ορθοδοξίας.
Οι ενορίες της διασποράς στην Ευρώπη υπάγονται πνευματικά και διοικητικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Ωστόσο, η στάση του Πατριαρχείου και των ιερέων της Ευρώπης απέναντι στη χούντα δεν ήταν ανοιχτά αντίθετη ούτε επιθετική, για λόγους που συνδυάζουν τη λεπτή διπλωματία, τη γεωπολιτική πίεση και, φυσικά, την οικονομική εξάρτηση από το ελληνικό κράτος. Για τον λόγο αυτό, το Πατριαρχείο τήρησε μια ουδέτερη έως τυπικά συμβατική στάση. Απέφευγε να καταδικάσει τη χούντα, ενώ δεχόταν τις επίσημες επισκέψεις των υπουργών του καθεστώτος.
Η «Θρησκεία των Επαναστατών» του 1821 ήταν διαφορετική;
Ναι, η θρησκεία που οργάνωσαν οι επαναστάτες ήταν εντελώς ξεχωριστή και εχθρική προς τη δομή του Πατριαρχείου. Αρνήθηκαν να υπακούσουν στην Κωνσταντινούπολη. Έφτιαξαν δικό τους Υπουργείο Θρησκείας (ήδη από το 1822) και τελικά τη δική τους Ιερά Σύνοδο (1833), «κόβοντας» κάθε δεσμό με το Φανάρι.
Τενόη
